Quyền lựa chọn tòa án của đương sự trong tố tụng

Quyền lựa chọn Tòa án của đương sự được hiểu là khả năng mà pháp luật trao cho các đương sự được lựa chọn một Tòa án để giải quyết vụ việc dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, …. nhất định trong trường hợp có nhiều Tòa án cùng có thẩm quyền giải quyết vụ việc đó. Pháp luật quy định các vụ việc mà các đương sự có quyền lựa chọn Tòa án được quy định như sau:

Một là, các đương sự có thể thỏa thuận với nhau:

Theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì việc thỏa thuận phải lập thành văn bản trong đó xác định rõ Toà án có thẩm quyền giải quyết; Toà án này phải nằm trong các Toà án có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật. Quy định này phù hợp với nguyên tắc Quyền tự định đoạt của đương sự, quyền lợi của bị đơn – người bị động trong vụ án dân sự cũng được bảo đảm.

Theo Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Khoản 1 Điều 7 Luật Trọng tài thương mại thì: Đương sự là các bên trong tranh chấp thương mại cũng có thể thỏa thuận với nhau trước khi hoặc sau khi có tranh chấp với nhau bằng văn bản về việc lựa chọn Toà án có thẩm quyền giải quyết. Quy định này đáp ứng được yêu cầu giải quyết tranh chấp thương mại nhanh chóng bên cạnh việc bảo đảm quyền tự định đoạt của đương sự trong tố tụng dân sự và quyền tự do thương lượng, thỏa thuận trong thương mại.

Hai là, các đương sự không có thỏa thuận với nhau: Những trường hợp nguyên đơn được quyền lựa chọn Toà án để giải quyết vụ kiện đều nhằm mục đích đảm bảo được quyền lợi hợp pháp của công dân trong quan hệ pháp luật dân sự. Theo điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì các bên có thể thỏa thuận với nhau, nếu thỏa thì sẽ tuân theo thỏa thuận đó.

Nếu không có thỏa thuận thì theo quy định từ điểm a cho đến điểm i Khoản 1 Điều 36 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi bổ sung 2011 và Điều 9 Nghị quyết 03/2012/ NQ – HĐTP thì các đương sự có quyền lựa chọn Tòa án để giải quyết các vụ án dân sự mà các bên có tranh chấp thể hiện như sau:

Nếu không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết. Nếu bị đơn không có nơi cư trú, làm việc, trụ sở ở Việt Nam hoặc vụ án về tranh chấp việc cấp dưỡng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc giải quyết. Đặt ra vấn đề này bởi lẽ khi có người khởi kiện không có thông tin chính xác về bên tranh chấp còn lại, không xác định được nơi cư trú thì sẽ không nhất thiết là phải đúng chính xác nơi mà bị đơn cư trú. Việc lựa chọn này đảm bảo quyền lợi cho bên nguyên đơn trong hoạt động khởi kiện. Đồng thời khi nguyên đơn có quyền yêu cầu Toa án nơi cư trú của mình giải quyết về vấn đề cấp dưỡng có nghĩa là đã tạo điều kiện thuận lợi để người yêu cầu cấp dưỡng thực hiện quyền của mình trong những trường hợp như cách nhau về mặt địa lý, đáp ứng nguyên tắc tạo điều kiện thuận lợi cho đương sự để thực hiện quyền tố tụng.

Nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh tổ chức thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi tổ chức có trụ sở chính hoặc nơi tổ chức có chi nhánh giải quyết.

Nếu tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyết hoặc nơi có thiệt hại xảy ra để giải quyết; nếu tranh chấp phát sinh từ quan hệ hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi thực hiện hợp đồng giải quyết.

Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, quyền và lợi ích liên quan đến việc làm, tiền lương, thu nhập và các điều kiện lao động khác đối với người lao động thì nguyên đơn là người lao động có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc giải quyết;

Nếu bị đơn có nơi cư trú, làm việc, có trụ sở ở nhiều nơi khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu một trong các nơi cư trú, làm việc, có trụ sở để giải quyết. Nếu tranh chấp bất động sản mà bất động sản ở nhiều địa phương khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi có một trong các bất động sản để giải quyết.

Về việc dân sự mà đương sự có quyền lựa chọn Tòa án căn cứ theo khoản 2 Điều 36 Bộ luật Tố tụng dân sự như sau:

Những yêu cầu liên quan đến việc tuyên bố mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự; tuyên bố một người mất tích và một số yêu cầu khác thì người yêu cầu có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyết.

Đối với yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật thì người yêu cầu có thể yêu cầu Tòa án nơi một trong các bên đăng ký kết hôn trái pháp luật giải quyết.

Đối với yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc quyền thăm nom con sau khi ly hôn thì người yêu cầu có thể yêu cầu Tòa án nơi người con cư trú giải quyết. Việc hạn chế sẽ được thực hiện hiệu quả hơn, vì cơ quan địa phương nơi người con sẽ giám sát được đầy đủ nhất việc thực hiện quyết định của Tòa án

 

 

 

Đăng ký tư vấn miễn phí

Đăng ký tư vấn miễn phí

Điền vào mẫu dưới đây để nhận được tư vấn nội bộ miễn phí và bí mật.